Incoterms nhập khẩu: EXW, FOB, CIF ảnh hưởng gì đến cước và trách nhiệm?

Incoterms nhập khẩu: EXW, FOB, CIF ảnh hưởng gì đến cước và trách nhiệm?

Incoterms là bộ quy tắc của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) xác định người bán và người mua mỗi bên lo việc gì, trả khoản nào và chịu rủi ro đến đâu khi giao hàng. Với hàng nhập khẩu đường biển: EXW giao gần như cả hành trình cho người mua từ cơ sở người bán; FOB chuyển trách nhiệm khi hàng đã lên tàu tại cảng đi; CIF để người bán trả cước biển và mua bảo hiểm tối thiểu, nhưng rủi ro vẫn chuyển sang người mua từ cảng đi.

Vận Tải Ngôi Sao Xanh (BSL Logistics) hoạt động từ năm 2011, có hơn 150 đại lý liên kết tại 5 châu lục, hỗ trợ rà điều kiện giao hàng trước khi hỏi cước biển nhập khẩu và hải quan trọn gói. Bài viết tham chiếu Incoterms 2020, dữ liệu doanh nghiệp cập nhật 10/2026; không thay thế hợp đồng hay tư vấn pháp lý.

1. Incoterms là gì và vì sao ảnh hưởng đến cước biển nhập khẩu?

Incoterms do ICC ban hành; phiên bản phổ biến là Incoterms 2020 với 11 điều kiện. Mỗi điều kiện cho biết hàng được coi là giao ở đâu, ai trả từng khoản chi phí và rủi ro chuyển sang người mua lúc nào, nhưng không quy định việc chuyển quyền sở hữu. Vì vậy phạm vi báo giá cước khác nhau: EXW hỏi cước từ nơi lấy hàng, FOB hỏi cước biển và các khoản từ cảng đi, còn CIF đã gộp cước biển vào giá người bán chào. Hợp đồng nên ghi đủ điều kiện, địa điểm và phiên bản, ví dụ “FOB Thượng Hải, Incoterms 2020”.

2. EXW: người mua tự lo gần như toàn bộ hành trình

Theo EXW (Ex Works), người bán chỉ đặt hàng trong tầm định đoạt của người mua tại cơ sở của mình hoặc địa điểm chỉ định. Từ đó người mua chịu chi phí và rủi ro: xếp hàng lên phương tiện, vận chuyển nội địa và làm thủ tục xuất khẩu tại nước người bán, trả cước biển, rồi làm thủ tục và nộp thuế nhập khẩu tại Việt Nam.

3. FOB: người bán giao hàng lên tàu, người mua lo cước biển

FOB (Free On Board) chỉ dùng cho vận tải đường biển và đường thủy nội địa. Người bán lo hàng đến cảng đi, làm thủ tục xuất khẩu và giao hàng lên tàu do người mua chỉ định; rủi ro chuyển sang người mua khi hàng đã nằm trên tàu. Người mua trả cước biển, các khoản tại cảng đến và làm thủ tục nhập khẩu, đổi lại được chủ động chọn đơn vị vận chuyển và lịch tàu. ICC cho rằng FCA phù hợp hơn FOB khi hàng container giao cho người chuyên chở tại bãi trước khi lên tàu; nếu vẫn dùng FOB cho container, cần thống nhất rõ điểm giao hàng và bên trả các khoản tại cảng đi.

4. CIF: người bán trả cước và bảo hiểm, nhưng rủi ro vẫn chuyển ở cảng đi

CIF (Cost, Insurance and Freight) cũng chỉ áp dụng cho vận tải đường biển và đường thủy nội địa. Người bán trả cước biển đến cảng đến đã thỏa thuận và mua bảo hiểm hàng hóa cho người mua. Tuy vậy rủi ro vẫn chuyển sang người mua khi hàng đã lên tàu tại cảng đi, giống FOB, nên nếu hàng hư hỏng trên biển, người mua dựa vào hồ sơ bảo hiểm để được bồi thường. Theo Incoterms 2020, mức bảo hiểm mặc định là tối thiểu (Institute Cargo Clauses (C)) trừ khi hai bên thỏa thuận cao hơn.

5. Bảng so sánh nhanh EXW, FOB, CIF

Nội dung EXW FOB CIF
Rủi ro chuyển sang người mua Tại cơ sở người bán Khi hàng lên tàu ở cảng đi Khi hàng lên tàu ở cảng đi
Thủ tục xuất khẩu Người mua Người bán Người bán
Cước biển, chọn đơn vị vận chuyển Người mua Người mua Người bán
Bảo hiểm hàng hóa Người mua tự cân nhắc Người mua tự cân nhắc Người bán mua mức tối thiểu
Thủ tục, thuế nhập khẩu Người mua Người mua Người mua

Bảng chỉ tóm tắt theo Incoterms 2020; các khoản cụ thể tại cảng đi, cảng đến còn phụ thuộc hợp đồng mua bán và hợp đồng vận chuyển.

6. Điều kiện giao hàng ảnh hưởng thế nào đến cước và hải quan?

Không nên so giá EXW với giá CIF như hai con số cùng mặt bằng; hãy quy về tổng chi phí đến kho gồm giá hàng, chi phí và thủ tục xuất khẩu, cước biển, bảo hiểm, các khoản tại cảng đến (phí xử lý hàng, D/O), thuế nhập khẩu và vận chuyển về kho. Về hải quan, với giá mua EXW hoặc FOB, cước vận tải và bảo hiểm quốc tế thường được cộng vào trị giá hải quan theo quy định hiện hành, nên có thể ảnh hưởng số thuế phải nộp; hãy xác nhận với đơn vị khai hải quan cho từng lô. Xem thêm rà soát mã HS và C/O và khai thuê hải quan.

7. Cách chọn EXW, FOB hay CIF theo nhu cầu lô hàng

Muốn chủ động hãng tàu và lịch tàu thì FOB, hoặc FCA với hàng container, thường phù hợp hơn, nhưng cần có đầu mối tại Việt Nam để đặt chỗ và xử lý chứng từ. Chưa quen thủ tục xuất khẩu ở nước người bán thì EXW có thể gây khó, nên cân nhắc FCA hoặc nhờ đơn vị giao nhận có đại lý tại nước xuất khẩu hỗ trợ. Muốn người bán lo cước biển thì CIF cho một đầu mối báo giá, nhưng cần kiểm tra mức bảo hiểm và các khoản tại cảng đến. Việc chọn điều kiện là thỏa thuận giữa người mua và người bán.

8. Chuẩn bị gì để hỏi cước biển nhập khẩu theo điều kiện giao hàng?

Hãy gửi đơn vị giao nhận điều kiện giao hàng và địa điểm ghi trên hợp đồng hoặc hóa đơn proforma, thông tin người bán, ngày hàng sẵn sàng, cảng đi và cảng đến, mô tả hàng, số kiện, kích thước, trọng lượng, FCL hay LCL nếu đã xác định. Với FOB, bổ sung điểm giao hàng tại cảng đi và hạn chót giao hàng của chuyến tàu; với CIF, xin thêm thông tin đặt chỗ và chứng nhận bảo hiểm; với EXW, cung cấp địa chỉ lấy hàng. Xem thêm nhập khẩu đường biển từ Trung Quốc và chọn FCL hay LCL.

9. Vận Tải Ngôi Sao Xanh hỗ trợ gì cho lô hàng nhập khẩu?

Vận Tải Ngôi Sao Xanh là Công ty TNHH Giao Nhận Quốc Tế Ngôi Sao Xanh, thành lập năm 2011, trụ sở tại 164 Nguyễn Văn Thương, P.25, Q. Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh; với các mạng lưới/chứng nhận được công bố gồm WCA, LLN, IATA, FIATA và JC Trans. WCA công bố hơn 10.800 hội viên tại 193 quốc gia. BSL tập trung vào vận tải đường biển hàng nhập khẩu FCL/LCL từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Châu Âu và Mỹ về Cát Lái, Cái Mép (TP. Hồ Chí Minh) và Hải Phòng, kết hợp khai hải quan cho gạch men và nội thất, máy móc, hạt nhựa, giấy nguyên liệu, bao bì. Lịch tàu và giá chỉ xác nhận khi có dữ liệu lô hàng. Gửi yêu cầu qua trang tư vấn báo giá hoặc gọi 0903 290 499 | 032 708 8659.

Câu hỏi thường gặp

Incoterms là gì?

Bộ quy tắc thương mại quốc tế do ICC ban hành, phân chia chi phí, rủi ro và nghĩa vụ giao nhận giữa người bán và người mua; phiên bản phổ biến là Incoterms 2020.

FOB và CIF khác nhau thế nào?

Cả hai dùng cho vận tải đường biển và rủi ro đều chuyển sang người mua khi hàng lên tàu tại cảng đi; ở CIF, người bán còn trả cước biển và mua bảo hiểm tối thiểu.

Nhập khẩu nên chọn EXW, FOB hay CIF?

Không có lựa chọn đúng cho mọi lô hàng; hãy cân nhắc kinh nghiệm thủ tục xuất khẩu, nhu cầu chủ động hãng tàu, mức rủi ro và tổng chi phí đến kho.

Incoterms có ảnh hưởng đến khai hải quan không?

Có. Điều kiện giao hàng cần khớp với chứng từ vận tải, tờ khai và có thể ảnh hưởng trị giá hải quan; hãy xác nhận với đơn vị khai hải quan.


Zalo
Gọi ngay Zalo Báo giá